مرگ سقراط و ادای دین افلاطون به استاد

اثر مرگ سقراط از ژاک لویی داوید بازتابی از یکی از تأثیرگذارترین روایت‌های فلسفه یونان باستان است. تابلوی مرگ سقراط لحظه‌ای را به تصویر می‌کشد که سقراط، فیلسوف بزرگ یونانی، پس از نوشیدن جام شوکران، واپسین لحظات زندگی خود را در میان شاگردان و دوستانش سپری می‌کند.

افلاطون در سال مرگ سقراط تنها جوانی بیست‌ونه‌ساله بود؛ در حالی که سقراط مردی بود بیش از هفتاد ساله و درگیر دشواری‌ها و بیماری‌های جسمانی. با این حال، این واقعیت تاریخی همان چیزی نبود که ژاک لویی داوید قصد داشت در نقاشی خود به تصویر بکشد. او، به‌جای بازسازی صرف یک واقعه تاریخی، روایتی حماسی و شاعرانه خلق کرد: افلاطونی سالخورده به خواب رفته و روز مرگ استاد گرانقدرش را همچون رؤیایی باشکوه به یاد می‌آورد.

در نقاشی مرگ سقراط، داوید سقراط را تنومند  استوار نشان می‌دهد؛ فیلسوفی که حتی در واپسین لحظه زندگی نیز مرگ را به فرصتی برای آموزش شاگردان و مریدان خود تبدیل کرده است. مردان و زنان سوگوار در اطراف او گرد آمده‌اند و هر یک واکنشی متفاوت به لحظه وداع با استاد خود دارند.

در سمت چپ گروه، پیرمردی سفیدپوش با چشمانی بسته دیده می‌شود؛ او افلاطون است، یکی دیگر از چهره‌های بزرگ فلسفه یونان. داوید این ترکیب را با الهام از «محاوره فایدون» افلاطون خلق کرد؛ اثری که روایتگر واپسین ساعات زندگی سقراط و گفت‌وگوی او با شاگردانش درباره مرگ، جاودانگی روح و فلسفه است.

در فایدون، پس از آنکه سقراط جام شوکران را می‌نوشد، خطاب به عزیزانش می‌گوید

«دغدغه به خود راه ندهید. بدانید و به خود بگویید که فقط جسم مرا در خاک خواهید گذاشت»

از اینجا تهیه کنید:

کارت‌پستال پولاروید، مرگ سقراط

مجموعه کارت‌پستال قوطی‌کبریتی، شاهکارهای عصرطلایی